Dit gaan we zo niet nog een keer doen. Het Tilburgse cultuurbeleid moest anders, transparanter, worden vormgegeven.

Inmiddels heeft de gemeente dik een jaar geëxperimenteerd met het fenomeen cultuurmakelaar. De eerste ervaringen zijn positief, vindt de gemeente. "Er is in het eerste anderhalf jaar veel weggezet", oordeelt Backx.

Maar er klinken ook kritische geluiden. Want het eerste anderhalf jaar verliep ook chaotisch. Cultuurmakelaar Edwin Jacobs, die afgelopen zomer alweer vertrok naar museum De Lakenhal in Leiden, kon de buitenwacht onvoldoende duidelijk maken hoe de verschillende lijnen liepen.

In principe werken de cultuurmakelaar en zijn medewerkers aan drie verschillende projecten. Als een stimulator en initiator die culturele instellingen in Tilburg beter laat samenwerken en ondersteunt. Daarnaast boetseert de cultuurmakelaar aan de oprichting van een centrum voor Beeldende Kunst (CBK). Als derde tak is er de culturele manifestatie, een reeks van activiteiten die door de cultuurmakelaar wordt georganiseerd.

Maar omdat alle lijnen uitkwamen bij Jacobs, bleek al snel dat de scheiding tussen de onderdelen door bijna niemand gemaakt werd. "De hele culturele wereld meldde zich bij mij. En uiteindelijk vroegen ze allemaal geld", zegt Edwin Jacobs. " We hebben toen gezegd: dat moeten we niet willen. De cultuurmakelaar is geen subsidieloket. Daarop is besloten dat ik als individu zou terugtreden."

Jacobs oordeelt dat 'de cultuurmakelaar' redelijk succesvol is geweest. " Het viel me op dat te veel Tilburgers in de culturele wereld niet aan de bak kwamen. Daar heb ik geprobeerd wat eigen keuzes in te maken. Er zijn in Tilburg andere, veelal jonge kunstenaars en organisaties die erg interessant zijn." Als voorbeelden noemt Jacobs het ontwerperscollectief LADDS en het festival ZXZW.

De aandacht en steun voor nog onbekende cultuurmakers en -instellingen leidde ertoe dat Jacobs botste met gevestigde namen. Tom America, met Rob Moonen werkend aan de multimediaproductie 'Noord' over een multiculturele wijk in Tilburg, bijvoorbeeld, uitte kritiek. "We hebben hem en zijn medewerker Mike Phillips de wijk mee ingenomen. Ze vonden 'Noord' boeiend en geweldig. Vervolgens hebben we nooit meer iets vernomen."

America en andere cultuurmakers in de stad verweten Jacobs zich willekeurig op te stellen. Jacobs zou zich laten leiden door persoonlijke voorkeuren, zou gevestigde namen moedwillig passeren en niet luisteren naar wat in de stad leeft. Jacobs legde die kritiek naast zich neer. "In de culturele wereld klagen vaak veel mensen. Zeker als het over subsidies gaat."

De museumdirecteur in Leiden erkent wel dat zijn functie extreem gecompliceerd was. "Ik functioneerde als de kop van Jut. Als iets niet goed ging, was het mijn schuld. Daarbij komt dat de verwachtingen te hoog gespannen waren en dat er bij veel mensen frustraties leefden over de afwerking van het faillissement van de TKS.

Volgens Bert Matthijssen, die Jacobs inmiddels heeft opgevolgd als cultuurmakelaar, is het Jacobs afgelopen jaar niet goed gelukt om duidelijk te maken wat de functie precies inhield. " Er had beter gecommuniceerd moeten worden", meent de ex-ambtenaar cultuur. Vanuit die ambtelijke functie was Matthijssen nauw bij het cultuurmakelaarschap betrokken. Hij ontwikkelde met Backx en Jacobs het concept. De uitgangspunten waren en zijn volgens hem goed. "De cultuurmakelaar moet nieuwe samenwerkingsverbanden tot stand brengen en er iets aan toevoegen, daarbij gebruik makend van contacten die er al zijn" , betoogt Matthijssen. Voor hem staan de uitgangspunten nog overeind. Ook de gedachte van Jacobs om op projectmatige wijze te werken met creatieve mensen van buiten Tilburg, blijft staan. "Maar er zal wat meer samenhang moeten komen tussen de diverse onderdelen", meent Matthijssen. Hij wordt daarin ondersteund door wethouder Backx, die stelt dat impulsen van buitenaf goed zijn voor Tilburg.

Binnenkort praat de gemeenteraad over de eerste ervaringen met het bureau Cultuurmakelaar. Matthijssen werkt inmiddels aan een koersdocument waarin de toekomstige richting wordt aangegeven. Phillips schrijft een stuk waarin hij de cultuurmanifestatie evalueert. Zeker is dat Matthijssen meer wil gaan luisteren naar de cultuurmakers in de stad.

Cultuurmakelaar

Edwin Jacobs ging in 2006 aan de slag als de eerste cultuurmakelaar.

In 2007 vertrok Jacobs naar museum De Lakenhal in Leiden. Bert Matthijs¬sen, oud- ambtenaar cultuur, volgde hem op.

Matthijssen leidt een bureau dat op projectmatige wijze werkt aan drie onderdelen: de tweejaarlijkse cultuurmanifestatie, de oprichting van het Centrum Beeldende Kunst en ontwikkelingen in de Spoorzone.